Naturalne ściółki dla zwierząt
Pellet i granulat ze słomy

Chów ściółkowy to jeden z najczęściej stosowanych systemów utrzymywania drobiu. Pozwala zwierzętom poruszać się po podłożu, grzebać, dziobać i realizować naturalne zachowania. Jednak dla hodowcy oznacza również konkretne wyzwania: wilgotną ściółkę, ryzyko powstawania amoniaku, konieczność kontrolowania higieny oraz dodatkowe koszty związane z zakupem i wymianą materiału ściółkowego.

Czy chów ściółkowy rzeczywiście jest korzystny? Jakie są jego największe zalety i wady? Co wpływa na opłacalność takiego systemu i dlaczego wybór odpowiedniej ściółki ma tak duże znaczenie?

W tym poradniku przyjrzymy się praktycznym aspektom chowu ściółkowego, ze szczególnym uwzględnieniem brojlerów, kur niosek i innych gatunków drobiu.

Co to jest chów ściółkowy?

Chów ściółkowy to system utrzymywania zwierząt, w którym podłoga pomieszczenia hodowlanego jest w całości lub częściowo pokryta materiałem ściółkowym.

W przypadku drobiu ptaki przebywają na podłożu, które może być wykonane między innymi ze słomy, trocin, wiórów drzewnych, pelletu lub granulatu słomianego.

Ściółka pełni kilka ważnych funkcji:

• pochłania wilgoć pochodzącą z odchodów i rozlanej wody,

• oddziela zwierzęta od bezpośredniego kontaktu z posadzką,

• zapewnia izolację od podłoża,

• umożliwia ptakom grzebanie i inne naturalne zachowania,

• pomaga utrzymywać odpowiednie warunki higieniczne.

Chów ściółkowy jest szczególnie popularny w produkcji brojlerów, a także w systemach utrzymania kur niosek i indyków.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie zwierzęta utrzymywane na ściółce mają identyczne potrzeby. Dobór materiału oraz sposób jego stosowania powinny być dostosowane do gatunku, wieku, zagęszczenia obsady i technologii chowu.

Chów ściółkowy a inne systemy utrzymania drobiu

W hodowli drobiu stosuje się różne systemy utrzymania, które różnią się organizacją przestrzeni i wyposażeniem budynków.

W chowie ściółkowym ptaki korzystają z podłogi pokrytej odpowiednim materiałem.

W chowie rusztowym część lub całość powierzchni może być wyposażona w ruszty, umożliwiające przemieszczanie się odchodów poza bezpośrednią powierzchnię przebywania zwierząt.

W przypadku kur niosek stosuje się również systemy wolierowe, a w wybranych rodzajach produkcji systemy klatkowe zgodne z obowiązującymi przepisami.

Nie należy przy tym utożsamiać chowu ściółkowego z chowem wolnowybiegowym. Kury utrzymywane w systemie ściółkowym nie muszą mieć dostępu do wybiegu na zewnątrz.

Każdy system ma swoje wymagania techniczne i organizacyjne, ale w chowie ściółkowym szczególnie istotne jest utrzymanie prawidłowych właściwości podłoża.

Najważniejsze zalety chowu ściółkowego

Chów ściółkowy cieszy się dużą popularnością nie bez powodu. Odpowiednio prowadzony pozwala stworzyć zwierzętom warunki sprzyjające naturalnym zachowaniom oraz zapewnia hodowcy określone korzyści organizacyjne.

1. Możliwość realizowania naturalnych zachowań

Jedną z największych zalet chowu ściółkowego jest możliwość swobodnego poruszania się ptaków po dostępnej powierzchni.

Kury mogą grzebać w podłożu, dziobać, eksplorować otoczenie i wykonywać kąpiele pyłowe, o ile ściółka zachowuje odpowiednio suchą i sypką strukturę.

Zachowania te są ważnym elementem dobrostanu drobiu.

Właśnie dlatego jakość podłoża nie powinna być oceniana wyłącznie przez pryzmat chłonności. Ważna jest również jego struktura i możliwość korzystania z niego przez ptaki.

2. Komfort i izolacja od posadzki

Ściółka oddziela ptaki od bezpośredniego kontaktu z twardym podłożem.

Odpowiednio dobrana warstwa materiału zapewnia amortyzację i ogranicza bezpośredni kontakt z chłodną powierzchnią posadzki.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku młodych ptaków oraz brojlerów, które znaczną część czasu spędzają w pozycji leżącej.

Ściółka musi jednak pozostawać sucha. Zawilgocony materiał może tracić swoje właściwości izolacyjne.

3. Możliwość wykorzystania naturalnych materiałów

Dużą zaletą systemu ściółkowego jest możliwość stosowania materiałów pochodzenia roślinnego.

Hodowcy mogą korzystać między innymi z:

• rozdrobnionej słomy,

• wiórów i trocin drzewnych odpowiedniej jakości,

• pelletu ze słomy,

• kruszonego granulatu słomianego,

• innych materiałów ściółkowych dopuszczonych do danego zastosowania.

Dzięki temu możliwe jest dopasowanie rodzaju ściółki do potrzeb gospodarstwa, dostępności surowca i wymagań technologicznych.

4. Elastyczność w organizacji hodowli

System ściółkowy można stosować zarówno w niewielkich kurnikach, jak i dużych budynkach inwentarskich.

W zależności od wielkości gospodarstwa ściółka może być rozprowadzana ręcznie lub za pomocą urządzeń mechanicznych.

Odpowiednie zaplanowanie ścielenia oraz organizacji dostaw pomaga usprawnić obsługę fermy.

5. Możliwość zagospodarowania zużytej ściółki

Ściółka roślinna wraz z odchodami tworzy pomiot lub obornik o właściwościach zależnych od gatunku zwierząt, rodzaju materiału i sposobu prowadzenia chowu.

W odpowiednich warunkach taki materiał może zostać wykorzystany rolniczo, na przykład po właściwym magazynowaniu lub przetworzeniu.

Należy jednak uwzględnić wymagania sanitarne, weterynaryjne i środowiskowe dotyczące postępowania z nawozami naturalnymi.

Wady chowu ściółkowego – największe wyzwania dla hodowcy

Choć chów ściółkowy ma wiele zalet, nie jest systemem pozbawionym problemów.

W praktyce o jego skuteczności decyduje przede wszystkim codzienne zarządzanie warunkami w budynku.

1. Nadmierna wilgotność ściółki

To jeden z najczęstszych problemów występujących w hodowli drobiu.

Wilgoć trafia do ściółki przede wszystkim wraz z odchodami ptaków, ale jej źródłem może być również rozlana woda, nieszczelna instalacja pojenia czy kondensacja pary wodnej.

Gdy ilość wilgoci przekracza zdolność materiału do jej pochłaniania i oddawania do powietrza, ściółka zaczyna się zbrylać.

Na powierzchni powstają wilgotne, zbite warstwy, które nie zapewniają odpowiednich warunków ptakom.

Mokra ściółka to nie tylko problem estetyczny. Może prowadzić do pogorszenia dobrostanu, zwiększonego wydzielania amoniaku oraz większego ryzyka zmian skórnych u ptaków.

2. Powstawanie amoniaku

Amoniak jest jednym z najważniejszych zagrożeń związanych z niewłaściwym utrzymaniem ściółki.

Powstaje podczas przemian związków azotowych obecnych w odchodach zwierząt.

Jego uwalnianiu sprzyjają między innymi nadmierna wilgotność ściółki, temperatura, odczyn podłoża oraz niewłaściwa wentylacja.

Podwyższone stężenie amoniaku może podrażniać oczy i drogi oddechowe ptaków oraz negatywnie wpływać na ich zdrowie i wyniki produkcyjne.

Stanowi również zagrożenie dla osób pracujących w budynkach inwentarskich.

Sama wymiana rodzaju ściółki nie wyeliminuje problemu amoniaku. Konieczna jest kontrola wilgotności, właściwe działanie wentylacji i prawidłowa obsługa stada.

3. Ryzyko problemów z opuszkami łap u brojlerów

W przypadku brojlerów jednym z ważnych wskaźników dobrostanu jest stan opuszek podeszwowych.

Długotrwały kontakt z nadmiernie wilgotną i zanieczyszczoną ściółką zwiększa ryzyko zapalenia skóry opuszek podeszwowych, określanego jako footpad dermatitis (FPD).

Zmiany te mogą powodować ból, pogarszać komfort poruszania się i negatywnie wpływać na dobrostan ptaków.

Dlatego kontrolowanie wilgotności podłoża jest jednym z kluczowych zadań hodowcy brojlerów.

4. Dodatkowe nakłady pracy

W systemie ściółkowym konieczne jest regularne kontrolowanie stanu podłoża.

Hodowca musi zwracać uwagę na obecność mokrych miejsc, zbrylenia, zapylenie oraz ilość ściółki.

W zależności od technologii chowu potrzebne może być miejscowe usuwanie zabrudzonego materiału, spulchnianie lub uzupełnianie ściółki.

Po zakończeniu cyklu produkcyjnego konieczne jest również odpowiednie postępowanie ze zużytym podłożem oraz przygotowanie budynku do kolejnego wstawienia, zgodnie z programem higieny i bioasekuracji gospodarstwa.

5. Koszty zakupu i magazynowania

Materiał ściółkowy jest jednym z kosztów eksploatacyjnych gospodarstwa.

Do ceny zakupu należy doliczyć transport, magazynowanie, rozprowadzanie i późniejsze zagospodarowanie zużytej ściółki.

Przy dużej skali chowu nawet niewielka różnica w zużyciu materiału na metr kwadratowy może wpływać na całkowity koszt prowadzenia fermy.

Dlatego nie zawsze najtańsza ściółka w przeliczeniu na tonę będzie najkorzystniejsza ekonomicznie.

Mokra ściółka w kurniku – skąd bierze się problem?

Jednym z najważniejszych elementów skutecznego chowu ściółkowego jest utrzymanie właściwej równowagi między ilością wilgoci trafiającej do podłoża a możliwością jej usuwania.

Ściółka może zacząć tracić swoje właściwości, kiedy w budynku występują:

• nieszczelne lub nieprawidłowo ustawione poidła,

• niewystarczająca wentylacja,

• zbyt wysoka wilgotność powietrza,

• nadmierne zagęszczenie obsady,

• niewłaściwy rodzaj lub ilość ściółki,

• problemy zdrowotne ptaków powodujące nadmiernie wodniste odchody,

• nierównomierne rozmieszczenie zwierząt.

Szczególnie problematyczne bywają miejsca bezpośrednio pod liniami pojenia.

Nawet bardzo chłonny materiał nie będzie działał prawidłowo, jeśli do podłoża stale przedostaje się nadmierna ilość wody.

Jak rozpoznać, że ściółka jest zbyt wilgotna?

Niepokojącymi sygnałami są przede wszystkim ciemne, mokre miejsca, zbite fragmenty podłoża, utrata sypkości i narastający nieprzyjemny zapach.

Prostym sposobem wstępnej oceny jest wzięcie niewielkiej ilości ściółki w dłoń i delikatne jej ściśnięcie, z zachowaniem zasad higieny.

Jeżeli materiał pozostaje zbity, wyraźnie wilgotny i trudno go rozkruszyć, może to wskazywać na problem.

Taka obserwacja nie zastępuje jednak pomiaru wilgotności ani dokładnej oceny warunków w kurniku.

Jaka ściółka do chowu drobiu jest najlepsza?

Nie istnieje jeden materiał, który będzie najlepszym rozwiązaniem w każdej fermie.

Dobór ściółki zależy od gatunku drobiu, systemu chowu, warunków w budynku oraz możliwości gospodarstwa.

Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka właściwości:

Chłonność – materiał powinien skutecznie pochłaniać wilgoć i pomagać utrzymywać odpowiednie warunki na powierzchni podłoża.

Sypkość i struktura – ściółka nie powinna łatwo tworzyć twardych zbryleń. Ważne, żeby umożliwiała ptakom naturalne zachowania.

Poziom zapylenia – zbyt pylący materiał może pogarszać warunki w pomieszczeniu, szczególnie przy niewłaściwej wentylacji.

Czystość surowca – materiał nie powinien być zanieczyszczony pleśnią, niepożądanymi substancjami ani obcymi elementami.

Dostępność i cena – przy dużej skali produkcji istotna jest powtarzalność dostaw i możliwość oszacowania kosztów.

Porównanie popularnych materiałów ściółkowych

W profesjonalnej hodowli drobiu szczególną uwagę warto poświęcić materiałom, które łączą chłonność ze stosunkowo drobną i równomierną strukturą.

Jednym z takich rozwiązań jest granulat ze słomy, czyli kruszony pellet ściółkowy.

Granulat ze słomy – praktyczne rozwiązanie w chowie ściółkowym

Granulat ze słomy powstaje przez mechaniczne rozkruszenie wcześniej przygotowanego pelletu słomianego.

W odróżnieniu od zwartych granulek pelletu ma drobniejszą, bardziej rozluźnioną strukturę.

Dzięki temu można go stosunkowo łatwo rozprowadzać po powierzchni kurnika, uzyskując bardziej jednolitą warstwę podłoża.

Rozdrobnienie zwiększa dostępną powierzchnię kontaktu materiału z wilgocią, co może korzystnie wpływać na szybkość jej pochłaniania. Rzeczywiste właściwości chłonne zależą jednak od parametrów konkretnego produktu.

Dlaczego warto rozważyć granulat słomiany?

Właściwie dobrany granulat może ułatwiać:

• równomierne ścielenie większych powierzchni,

• kontrolowanie wilgotności podłoża,

• przygotowanie ściółki dla młodych ptaków,

• organizację transportu i magazynowania materiału,

• obsługę gospodarstw wykorzystujących materiały roślinne.

W EVADO oferujemy granulat ze słomy – kruszony pellet ściółkowy produkowany z wyselekcjonowanej słomy pszennej, bez dodatków chemicznych.

Produkt dostępny jest w różnych wariantach pakowania, także przeznaczonych dla większych gospodarstw.

Warto jednak pamiętać, że nawet wysokiej jakości granulat nie zastępuje kontroli wentylacji, obsady i instalacji pojenia.

Jak ograniczyć najczęstsze problemy w chowie ściółkowym?

Dobre wyniki hodowli zależą od całego systemu zarządzania budynkiem, a nie wyłącznie od rodzaju ściółki.

Kontroluj instalację pojenia

Regularnie sprawdzaj szczelność i ustawienie poideł.

Mokra ściółka pod liniami pojenia jest często pierwszym sygnałem, że instalacja wymaga regulacji lub naprawy.

Dbaj o prawidłową wentylację

Wentylacja odpowiada nie tylko za wymianę powietrza, ale również za usuwanie nadmiaru wilgoci i gazów z budynku.

Zbyt mała wymiana powietrza, szczególnie w okresie zimowym, może prowadzić do szybkiego pogorszenia jakości ściółki.

Monitoruj stan podłoża

Nie czekaj, aż cała powierzchnia stanie się mokra.

Systematyczna kontrola pozwala wcześniej wykryć miejsca, w których zaczyna dochodzić do zbrylania.

Dobieraj ściółkę do technologii chowu

Przy zakupie materiału kieruj się nie tylko ceną, ale również jego strukturą, chłonnością, czystością i łatwością aplikacji.

Dbaj o higienę pomiędzy cyklami

Przygotowanie obiektu do kolejnego wstawienia powinno obejmować odpowiednie usunięcie lub postępowanie z dotychczasową ściółką, czyszczenie, dezynfekcję i osuszenie budynku zgodnie z programem bioasekuracji.

Prawidłowo przygotowana powierzchnia ułatwia rozpoczęcie kolejnego cyklu produkcyjnego.

Chów ściółkowy – jakie są koszty i czy się opłaca?

Nie sposób ocenić opłacalności chowu ściółkowego jedynie na podstawie ceny słomy, trocin czy granulatu.

Na rzeczywisty koszt utrzymania podłoża składają się:

1. Zakup i transport materiału ściółkowego.

2. Przygotowanie i rozprowadzenie ściółki.

3. Zużycie materiału w trakcie cyklu hodowlanego.

4. Nakłady pracy związane z utrzymaniem podłoża.

5. Koszty usunięcia, transportu i zagospodarowania zużytej ściółki.

6. Ewentualne straty i dodatkowe nakłady wynikające z pogorszenia warunków higienicznych.

Dla hodowcy szczególnie przydatne jest porównywanie kosztu ściółki w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni oraz na cały cykl produkcyjny.

Warto również analizować zużycie materiału pomiędzy kolejnymi wstawieniami, czas pracy i jakość ściółki w końcowym okresie chowu.

Nie zawsze droższy produkt oznacza większy koszt całkowity, ale ewentualne oszczędności powinny wynikać z rzeczywistych wyników gospodarstwa, a nie z samych deklaracji producenta.

Czy chów ściółkowy jest lepszy dla dobrostanu zwierząt?

Chów ściółkowy może zapewniać ptakom możliwość realizowania ważnych zachowań naturalnych.

Swobodny dostęp do odpowiednio przygotowanego podłoża umożliwia między innymi grzebanie, dziobanie i kąpiele pyłowe.

Nie oznacza to jednak, że każdy system ściółkowy automatycznie zapewnia wysoki poziom dobrostanu.

Zbyt duże zagęszczenie obsady, mokre podłoże, niewłaściwa temperatura czy słaba wentylacja mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Dlatego dobrostan należy oceniać kompleksowo.

Oprócz jakości ściółki znaczenie mają odpowiednie żywienie, dostęp do wody, mikroklimat, stan zdrowia ptaków i przestrzeganie obowiązujących wymagań dla określonego gatunku oraz systemu chowu.

Chów ściółkowy – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Na czym polega chów ściółkowy kur?

Polega na utrzymywaniu ptaków na podłodze pokrytej odpowiednim materiałem ściółkowym. Umożliwia im poruszanie się po dostępnej powierzchni oraz realizowanie naturalnych zachowań, takich jak grzebanie i dziobanie.

Jakie są najważniejsze zalety chowu ściółkowego?

Najważniejsze zalety to możliwość naturalnego zachowania ptaków, izolacja od posadzki, wykorzystanie materiałów roślinnych i elastyczność organizacji hodowli.

Jakie są największe wady chowu ściółkowego?

Do najważniejszych wad należą ryzyko zawilgocenia ściółki, powstawanie amoniaku, konieczność regularnej kontroli podłoża oraz koszty zakupu i zagospodarowania materiału ściółkowego.

Jaka ściółka jest najlepsza dla brojlerów?

Powinna być sucha, chłonna, odpowiednio sypka, czysta i bezpieczna dla ptaków. W zależności od warunków fermy stosuje się między innymi słomę, wióry drzewne oraz granulat ze słomy.

Dlaczego ściółka w kurniku robi się mokra?

Najczęstsze przyczyny to nadmierna ilość wilgoci z odchodów, nieszczelne poidła, niewłaściwa wentylacja, zbyt wysoka wilgotność powietrza oraz niedopasowana ilość lub jakość materiału ściółkowego.

Czy granulat ze słomy nadaje się dla brojlerów?

Tak, odpowiednio przygotowany granulat ze słomy może być stosowany jako ściółka dla brojlerów. Dobór produktu powinien uwzględniać warunki chowu, strukturę granulatu i zalecenia dotyczące jego użytkowania.

Czy pellet ze słomy można wykorzystać w chowie ściółkowym?

Tak. Pellet ze słomy jest jednym z materiałów, które mogą być wykorzystywane w chowie ściółkowym. W niektórych systemach chowu drobiu wygodniejsze może być zastosowanie kruszonego granulatu słomianego.

Czy sucha ściółka ogranicza powstawanie amoniaku?

Utrzymywanie właściwej wilgotności podłoża pomaga ograniczać warunki sprzyjające uwalnianiu amoniaku. Nie eliminuje jednak jego powstawania całkowicie. Konieczna jest również odpowiednia wentylacja i zarządzanie odchodami.

Podsumowanie – czy warto wybrać chów ściółkowy?

Chów ściółkowy jest powszechnie stosowanym systemem utrzymywania drobiu, który przy właściwym zarządzaniu pozwala zapewnić ptakom odpowiednie warunki oraz realizować wiele naturalnych zachowań.

Jego najważniejsze zalety to komfort podłoża, możliwość korzystania z naturalnych materiałów i elastyczność organizacji hodowli.

Jednocześnie system wymaga systematycznej kontroli wilgotności, wentylacji, higieny oraz jakości ściółki.

Dla hodowcy kluczowe jest nie tylko to, jaką ściółkę kupi, ale przede wszystkim jak będzie ona zachowywać się podczas całego cyklu chowu.

Dlatego warto wybierać materiały dostosowane do potrzeb zwierząt oraz specyfiki gospodarstwa.

W EVADO oferujemy naturalne ściółki pochodzenia roślinnego, które mogą być wykorzystywane w hodowli drobiu oraz innych zwierząt.

Poznaj produkty EVADO:

• Granulat ze słomy – kruszony pellet ściółkowy dla drobiu

• Pellet ze słomy – naturalna ściółka dla zwierząt

Prowadzisz fermę drobiu i szukasz ściółki dopasowanej do swojej technologii chowu?

Sprawdź ofertę EVADO i zapytaj o możliwość dostaw większych ilości materiału. Odpowiedni dobór ściółki to ważny krok w kierunku sprawniejszej organizacji hodowli i lepszej kontroli warunków utrzymania zwierząt.